Όσα δεν τελείωσαν

Η πρώτη μεγάλη μελέτη για τη μνήμη έγινε το 2007. Η μέθοδος χρησιμοποιείται από το 1938.

Η εργασία ανοίγει με τη δική της παραδοχή, αυτολεξεί: «Παρά τη συνεχιζόμενη διαμάχη, δεν έχει γίνει ποτέ μεγάλης κλίμακας, προοπτική μελέτη των γνωσιακών επιδράσεων της ηλεκτροσπασμοθεραπείας». Γράφτηκε το 2007. Η ΗΣΘ εφαρμοζόταν ήδη εξήντα εννέα χρόνια.

Από 751 ασθενείς που παραπέμφθηκαν, 347 συμμετείχαν σε τουλάχιστον μία αξιολόγηση μετά τη θεραπεία, σε επτά κέντρα της Νέας Υόρκης. Το συμπέρασμα, αυτολεξεί: «ανιχνεύθηκαν ανεπιθύμητες γνωσιακές επιδράσεις έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση του κύκλου θεραπείας».

Ειδικότερα: η αμφοτερόπλευρη τοποθέτηση ηλεκτροδίων προκάλεσε «σοβαρότερη και εμμένουσα οπισθοδρομική αμνησία» έναντι της δεξιάς ετερόπλευρης· το ημιτονοειδές κύμα προκάλεσε έντονη επιβράδυνση του χρόνου αντίδρασης, τόσο αμέσως όσο και έξι μήνες μετά. Και: «η προχωρημένη ηλικία, το χαμηλότερο προνοσηρό διανοητικό επίπεδο και το γυναικείο φύλο συσχετίστηκαν με μεγαλύτερα γνωσιακά ελλείμματα».

Και τι έγινε μετά. Η βλάβη είχε μετρηθεί από τον ίδιο τον χώρο και δημοσιευθεί σε κορυφαίο περιοδικό. Η μέθοδος συνέχισε να εφαρμόζεται — και να επιβάλλεται σε ανθρώπους που δεν συναινούν. Δεν χρειάζεται επικριτής για να ειπωθεί αυτό: το μέτρησαν οι ίδιοι, και δεν σταμάτησαν.

[64] Sackeim HA, Prudic J, Fuller R, Keilp J, Lavori PW, Olfson M. «The Cognitive Effects of Electroconvulsive Therapy in Community Settings», Neuropsychopharmacology 2007;32:244-254, DOI 10.1038/sj.npp.1301180

Σε χρήση από το 1938. Ελεγχόμενα δεδομένα: 224 ασθενείς.

Ο μόνος τρόπος να δειχθεί ότι μια θεραπεία λειτουργεί πέρα από την προσδοκία είναι η σύγκριση με εικονική θεραπεία — στην ΗΣΘ, αναισθησία χωρίς ρεύμα. Τέτοιες μελέτες υπάρχουν έντεκα. Είναι όλες προγενέστερες του 1986. Συνολικά περιλαμβάνουν 224 ασθενείς που έλαβαν ΗΣΘ και 187 μάρτυρες.

Οι πέντε μετα-αναλύσεις που επικαλείται η βιβλιογραφία στηρίζονται σε μία έως επτά από αυτές τις έντεκα. Η ποιοτική ανασκόπηση του 2019 κατέληξε ότι το σύνολο της έρευνας «μόλις και μετά βίας στηρίζει βραχυπρόθεσμο όφελος» και δεν περιέχει καμία ένδειξη μακροπρόθεσμου οφέλους, μείωσης των αυτοκτονιών ή μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας σε ηλικιωμένους. Οι συγγραφείς ζήτησαν άμεση αναστολή της μεθόδου μέχρι να γίνουν σωστά σχεδιασμένες μελέτες.

Αυτή είναι η παραδοχή που μετράει. Δεν προέρχεται από τους επικριτές· προέρχεται από εκείνον που υπερασπίζεται τη μέθοδο. Ογδόντα επτά χρόνια μετά την εισαγωγή της, οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου δεδομένα για το τι μένει όταν τελειώσει η θεραπεία. Διαφωνούν μόνο για το αν αυτό αρκεί για να συνεχιστεί.

Η θέση αυτής της σελίδας, χωρίς περιστροφές. Μια μέθοδος που εφαρμόζεται ογδόντα επτά χρόνια· της οποίας το σύνολο των ελεγχόμενων δεδομένων είναι 224 ασθενείς από μελέτες που σταμάτησαν το 1986· της οποίας οι ίδιοι οι υποστηρικτές μέτρησαν εμμένουσα βλάβη μνήμης στους έξι μήνες· και της οποίας ο υπερασπιστής παραδέχεται ότι δεν ξέρουμε τι μένει όταν σταματήσει — δεν έχει αποδείξει αυτό που ισχυρίζεται. Και εξακολουθεί να επιβάλλεται σε ανθρώπους που δεν συναινούν.

Δεν πρόκειται για ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα. Πρόκειται για πρακτική που δεν δικαιολογείται από τα δικά της δεδομένα.

[65] Read J, Kirsch I, McGrath L. «Electroconvulsive Therapy for Depression: A Review of the Quality of ECT versus Sham ECT Trials and Meta-Analyses», Ethical Human Psychology and Psychiatry 2019;21(2):64-103 · [66] Anderson IM. «Electroconvulsive therapy (ECT) versus sham ECT for depression: do study limitations invalidate the evidence?», BJPsych Advances 2021;27(5):285-291

Δεν υπάρχει «βρετανικό» καθεστώς. Υπάρχουν τρία.

Αγγλία και Ουαλία: κατά το άρθρο 58Α του Mental Health Act 1983, ΗΣΘ δεν χορηγείται σε ασθενή άνω των 18 ετών που έχει ικανότητα συναίνεσης και δεν συναινεί — εκτός αν εφαρμόζεται το άρθρο 62, δηλαδή θεραπεία άμεσα αναγκαία για τη διάσωση της ζωής ή, εφόσον δεν είναι μη αναστρέψιμη, για την αποτροπή σοβαρής επιδείνωσης.

Σκωτία: ισχύει χωριστό και αυστηρότερο καθεστώς υπό τον Mental Health (Care and Treatment) (Scotland) Act 2003, όπου η άρνηση ικανού ασθενούς είναι δεσμευτική και δεν παρακάμπτεται. Η Βόρεια Ιρλανδία διαφέρει επίσης.

Ελλάδα: δεν εντοπίσαμε ειδικό νομοθέτημα για την ΗΣΘ· ισχύουν οι γενικές διατάξεις των άρθρων 95–99 του ν. 2071/1992 για την ακούσια νοσηλεία.

Και το εύρημα που δεν είναι νούμερο: ψάξαμε επίσημη στατιστική για το πόσο συχνά χορηγείται ΗΣΘ χωρίς συναίνεση. Δεν βρήκαμε καμία, σε καμία από τις τρεις χώρες. Το ότι μια πρακτική με αυτό το βάρος δεν καταγράφεται συστηματικά είναι το ίδιο εύρημα.

[48] Mental Health Act 1983, άρθρα 58Α και 62 · [49] Mental Health (Care and Treatment) (Scotland) Act 2003 · ν. 2071/1992, άρθρα 95–99 · [50] Kaliora SC κ.ά., J ECT 2013;29(3):219-224

Χημικός περιορισμός: φάρμακα για τη συμπεριφορά, όχι για τη νόσο

Το 2007 το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή του αμερικανικού Υπουργείου Υγείας εξέτασε έξι μήνες αιτήσεων Medicare και βρήκε ότι το 14% των ηλικιωμένων ενοίκων σε οίκους ευγηρίας είχε αίτηση για άτυπο αντιψυχωσικό — 304.983 άνθρωποι από 2,1 εκατομμύρια. Ότι το 51% αυτών των αιτήσεων ήταν εσφαλμένες, ύψους 116 εκατ. δολαρίων. Και ότι το 22% των φαρμάκων δεν χορηγήθηκε σύμφωνα με τα πρότυπα για την περιττή φαρμακευτική αγωγή.

Τον Οκτώβριο του 2009, έκθεση προς τον αρμόδιο Υπουργό του βρετανικού Υπουργείου Υγείας εκτίμησε ότι περίπου 180.000 άνθρωποι με άνοια λάμβαναν αντιψυχωσικά ετησίως και ότι έως 36.000 θα αποκόμιζαν κάποιο όφελος. Το κόστος, αυτολεξεί: «1.620 επιπλέον αγγειακά εγκεφαλικά συμβάντα, περίπου τα μισά από τα οποία ενδέχεται να είναι σοβαρά, και 1.800 επιπλέον θάνατοι τον χρόνο πέραν εκείνων που θα αναμένονταν σε αυτόν τον εύθραυστο πληθυσμό». Η τελευταία φράση είναι ουσιώδης: πρόκειται για θανάτους επιπλέον του αναμενόμενου, όχι για συνολικούς θανάτους.

Και η γραμμή τάσης, με το ίδιο βάρος: αμφότερες οι εκθέσεις προηγήθηκαν εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης, και η συνταγογράφηση έκτοτε έχει μειωθεί ουσιωδώς και στις δύο χώρες. Το 2007 δεν είναι το 2026.

Η διάκριση από την αδελφή σελίδα: η psychdrugs.org καλύπτει τις προειδοποιήσεις θνησιμότητας του FDA. Εδώ η γωνία είναι ο περιορισμός — φάρμακο που δίνεται για να ελεγχθεί συμπεριφορά, όχι για να θεραπευτεί νόσος.

[51] HHS Office of Inspector General, OEI-07-08-00150, Μάιος 2011 (περίοδος ελέγχου 01.01–30.06.2007) · [52] Banerjee S, «The use of antipsychotic medication for people with dementia: Time for action», 2009

Δομές διαμονής για «δύσκολους εφήβους» — και γιατί ο τίτλος λέει «μη ιατρικές»

Τον Οκτώβριο του 2007 το αμερικανικό Ελεγκτικό Συνέδριο κατέθεσε στην Επιτροπή Παιδείας και Εργασίας της Βουλής ότι εντόπισε χιλιάδες καταγγελίες κακομεταχείρισης, ορισμένες με θανάτους, σε δομές διαμονής για «προβληματικούς νέους» στις ΗΠΑ και σε αμερικανικής ιδιοκτησίας εγκαταστάσεις στο εξωτερικό, μεταξύ 1990 και 2007. Εξέτασε 10 περατωμένες αστικές ή ποινικές υποθέσεις από το 1990 ως το 2004 όπου έφηβος πέθανε ενόσω ήταν εγγεγραμμένος σε ιδιωτικό πρόγραμμα.

Το GAO δηλώνει το ίδιο ότι δεν επαλήθευσε τις καταγγελίες και ότι οι καταγγελίες δεν πρέπει να συγχέονται με απόδειξη κακομεταχείρισης. Δηλώνει επίσης ότι καμία ομοσπονδιακή υπηρεσία δεν συνέλεγε συνολικά στοιχεία σε εθνικό επίπεδο.

Οι δομές ήταν προγράμματα «θεραπείας στη φύση», στρατιωτικού τύπου και ιδιωτικές ακαδημίες. Παράγοντες που εντόπισε το GAO: πρόσληψη ανεκπαίδευτου προσωπικού και έλλειψη επαρκούς επίβλεψης.

Γιατί μπαίνει εδώ με αστερίσκο: πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για δομές διαμονής, όχι για ψυχιατρικές κλινικές, και είναι αμιγώς αμερικανικό ζήτημα. Παρατίθεται ως ένα τεκμήριο, όχι ως πρότυπο.

[53] US GAO, GAO-08-146T, «Residential Treatment Programs: Concerns Regarding Abuse and Death in Certain Programs for Troubled Youth», κατάθεση 10.10.2007